गर्भाची वाढ न होण्याची कारणे सांगा?

Intrauterine growth restriction : गर्भातच बाळाची वाढ थांबली तर काय करावं किंवा असं का होतं?

जाणून घ्या इंट्रायूट्राइन ग्रोथ रिस्ट्रिक्‍शनची कारणे व उपाय काय?
information on intrauterine growth restriction in marathi
Intrauterine growth restriction : गर्भातच बाळाची वाढ थांबली तर काय करावं किंवा असं का होतं?

दररोज कपिवाचा गेट स्लिम ज्यूस प्या आणि नैसर्गिक पद्धतीने वजन कमी करा

जेव्हा नॉर्मल रेटवर गर्भात वाढणाऱ्या बाळाचा विकास होत नसेल तेव्हा त्या स्थितीला ग्रोथ रिटारडेशन किंवा इंट्रायूट्राइन ग्रोथ रिस्ट्रिक्‍शन (intrauterine growth restriction आययूजीआर) असे म्हटले जाते. या स्थितीमध्ये बाळ सामान्य बाळाच्या तुलनेमध्ये आकाराने छोटे असते. ज्या बाळांचा जन्म फुल टर्म म्हणजेच नऊ महिन्यांनंतर होतो यांचे वजन सामान्यपेक्षा कमी असते. अशा बाळांसाठी सुद्धा इंट्रायूट्राइन ग्रोथ रिस्ट्रिक्‍शन हीच टर्म वापरली जाते.


इंट्रायूट्राइन ग्रोथ रिस्ट्रिक्‍शन दोन प्रकारचे असतात. एक सिमेट्रिकल (symmetrical) आणि दुसरा प्रकार म्हणजे एसिमेट्रिकल (asymmetrical) होय. आययूजीआर सिमेट्रिकल असणाऱ्या बाळांचे शरीर नॉर्मल असते मात्र यांच्या वयाच्या बाळांपेक्षा ते आकाराने छोटे असतात. एसिमेट्रिकल आययूजीआर मध्ये बाळाच्या डोक्याचा आकार नॉर्मल असतो पण शरीर नॉर्मल आकारापेक्षा जास्त छोटे असते. अल्ट्रासाऊंडमध्ये या बाळांचे डोके शरीरापेक्षा मोठे दिसते.
इंट्रायूट्राइन ग्रोथ रिस्ट्रिक्‍शनची लक्षणे

अनेक स्त्रियांना या स्थितीबद्दल अल्ट्रासाऊंड मध्ये डॉक्टरांकडून माहिती मिळते. तर काही स्त्रियांना डिलिव्हरीनंतर याबद्दल कळते. इंट्रायूट्राइन ग्रोथ रिस्ट्रिक्‍शन मध्ये बाळामध्ये काही लक्षणे दिसून येतात. इंट्रायूट्राइन ग्रोथ रिस्ट्रिक्‍शन स्थितीशी सामना करणाऱ्या बाळांमध्ये पुढील समस्यांचा धोका जास्त असतो. ऑक्सिजन लेव्हल कमी असणे, कमी ब्लड शुगर, खूप जास्त लाल रक्त पेशी तयार होणे, शरीराचे तापमान संतुलित न राहणे, एपगार स्कोर कमी राहणे, बाळाला दुध पाजण्यात समस्या निर्माण होणे, नसांशी निगडीत समस्या उद्भवणे इत्यादी. अशावेळी अजिबात घाबरून न जाता डॉक्टरांशी सल्लामसलत करावी.


इंट्रायूट्राइन ग्रोथ रिस्ट्रिक्‍शनवर उपचार

या स्थितीवर उपचार उपलब्ध आहेत. उपचार करण्याआधी डॉक्टर बाळाला मॉनिटर करतात. बाळाच्या अंगांचा विकास आणि नॉर्मल हालचाल पाहण्यासाठी अल्ट्रासाऊंड केले जाते. हार्ट रेट चेक केली जाते आणि रक्ताचा प्रवाह पाहण्यासाठी डॉप्‍लर फ्लो स्‍टडी केली जाते. आययूजीआरवर विविध प्रकारे उपचार केले जाऊ शकतात. आपल्या आहारात पोषक तत्वांची मात्रा वाढवावी ज्यामुळे बाळाला पर्याप्त पोषण मिळेल. जर गरोदर स्त्री गरोदरपणात कमी जेवण घेत असेल तर त्यामुळे बाळाला सुद्धा कमी पोषण मिळेल. बाळाला निरोगी राखण्यासाठी आईने पूर्ण बेड रेस्ट अर्थात सक्तीची विश्रांती घेण्याचा सल्ला दिला जातो.


दुर्मिळ प्रकरण असल्यास

काही दुर्मिळ प्रकरणांमध्ये लवकर डिलिव्हरी करण्याची देखील गरज भासते. यात डॉक्टर आययूजीआर मुळे बाळाला काही गंभीर नुकसान पोहोचण्याआधीच गर्भातून बाहेर काढतात, जेणेकरून बाळाला कोणताही धोका पोहचू नये. जेव्हा गर्भात बाळाचा विकास पूर्णपणे थांबला जातो किंवा कोणती वैद्यकीय समस्या निर्माण होते तेव्हा या स्थितीमध्ये डिलिव्हरी साठी प्रसूती कळा सुरु केल्या जातात. सामान्यत: डॉक्टर बाळाचा गर्भात जेवढा विकास होऊ शकेल तेवढा होऊ देतात.


काय समस्या निर्माण होऊ शकतात?

आययूजीआरच्या स्थितीने जर गंभीर रूप घेतले तर बाळ गर्भात किंवा डिलिव्हरी वेळी मृत पाऊ शकते. स्थिती जरी हाताबाहेर गेली नसेल तरी त्यात देखील काही स्वरूपाच्या समस्या निर्माण होऊ शकतात. ज्या बाळाचे वजन जन्मावेळी कमी असते त्यांच्यात आकलन क्षमतेची कमतरता, मोटार स्किल्स आणि सोशल डेव्हलपमेंटमध्ये समस्या आणि इन्फेक्शनचा धोका अशा समस्या आढळू शकतात. म्हणून यावर वेळीच उपाय करणे महत्त्वाचे ठरते. जर वेळीच उपाय केले नाही तर आययूजीआर वाढून बाळाला धोका पोहचू शकतो.


बाळाचे वजन कसे वाढवावे?

बाळाचे वजन जन्मावेळी कमी असले तर त्याने ठोस आहार खायला सुरुवात केल्यावर तुम्ही त्याच्या वजन वाढीसाठी प्रयत्न करू शकता आणि त्यात तुम्हाला केळीचा आधार मिळू शकतो. मुलांचे वजन वाढवायचे असेल तर त्यांना आवर्जून केळी खायला द्या. पोटॅशियम, जीवनसत्त्व 'क', जीवनसत्त्व 'ब6' आणि कर्बोदकांनी केळी समृद्ध असतात. यात कॅलरी सुद्धा मोठ्या प्रमाणावर असते ज्यामुळे लहन मुलांचे वजन वाढण्यास मदत मिळते. जर मुल केळी खाण्यास कंटाळा करत असेल तर त्याला ती स्मॅश करून स्मूथीसह सुद्धा तुम्ही देऊ शकता. बाळ लहान असले अर्थात 3 वर्षांपेक्षा कमी वयाचे असेल तर त्याला थेट केळी भरावू नयेत. मुल 3 वर्षांपेक्षा मोठे असेल तर त्याला थेट केळी तुम्ही भरवू शकता.